Tìm hiểu về lao động của nước ta hiện nay

Lao động là yếu tố quan trọng trong sự phát triển kinh tế-xã hội của mỗi quốc gia. Hiện nay, nước ta đang trải qua một giai đoạn chuyển đổi mạnh mẽ, đồng thời cũng đối mặt với nhiều thách thức trong lĩnh vực lao động. Trong bài viết này, chúng ta sẽ cùng tìm hiểu về tình hình lao động của nước ta hiện nay, bao gồm những thuận lợi, khó khăn, xu hướng và những giải pháp được đề ra để nâng cao chất lượng lực lượng lao động.

Đặc điểm của thị trường lao động Việt Nam

Thị trường lao động – Thực trạng Việt Nam 2019

Cơ cấu lực lượng lao động

Lực lượng lao động của Việt Nam hiện nay bao gồm hơn 54 triệu người, trong đó:

Tiêu chíTỷ lệ
Lao động khu vực nông, lâm, thủy sản35,9%
Lao động khu vực công nghiệp và xây dựng24,1%
Lao động khu vực dịch vụ40%

Với cơ cấu như vậy, chúng ta có thể thấy lao động trong khu vực nông, lâm, thủy sản vẫn chiếm tỷ trọng lớn, trong khi tỷ trọng lao động trong công nghiệp và dịch vụ đang dần tăng lên, phù hợp với xu thế công nghiệp hóa, hiện đại hóa của đất nước.

Trình độ lao động

Về trình độ lao động, tình hình như sau:

  • Lao động có trình độ đại học trở lên: 10,4%
  • Lao động có trình độ cao đẳng, trung cấp: 11,9%
  • Lao động có trình độ sơ cấp, dạy nghề: 8,5%
  • Lao động chưa qua đào tạo: 69,2%

Như vậy, tỷ lệ lao động có trình độ cao (đại học trở lên) vẫn còn thấp, trong khi lao động chưa qua đào tạo vẫn chiếm đa số. Đây là thách thức lớn đối với việc nâng cao chất lượng nguồn nhân lực phục vụ công cuộc công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước.

Thất nghiệp và thiếu việc làm

Tỷ lệ thất nghiệp ở Việt Nam hiện nay ở mức 2,48%, tương đối thấp so với mức trung bình của thế giới. Tuy nhiên, tỷ lệ thiếu việc làm, đặc biệt là ở khu vực nông thôn, vẫn còn khá cao, lên tới 5,29%.

Một số nguyên nhân của tình trạng thiếu việc làm bao gồm:

  • Cơ cấu kinh tế chuyển dịch chậm, nhiều lao động nông nghiệp không có việc làm ổn định.
  • Thiếu kết nối giữa cung và cầu lao động, dẫn tới mismatch giữa nhu cầu của doanh nghiệp và kỹ năng của người lao động.
  • Hạ tầng, dịch vụ hỗ trợ tìm kiếm việc làm chưa đáp ứng nhu cầu.

Thách thức của thị trường lao động Việt Nam

Chất lượng nguồn nhân lực thấp

Như đã nêu ở trên, tỷ lệ lao động có trình độ đào tạo cao ở Việt Nam vẫn còn thấp. Điều này ảnh hưởng lớn đến chất lượng nguồn nhân lực, cản trở quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế và công nghiệp hóa, hiện đại hóa.

Một số nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng này bao gồm:

  • Hệ thống giáo dục và đào tạo chưa đáp ứng được nhu cầu của thị trường lao động.
  • Đầu tư cho giáo dục và đào tạo nghề chưa đủ mạnh.
  • Khoảng cách giữa kiến thức, kỹ năng của lao động và yêu cầu của doanh nghiệp còn lớn.

Mismatch giữa cung và cầu lao động

Hiện tượng mismatch (không khớp) giữa cung và cầu lao động là một thách thức lớn đối với thị trường lao động Việt Nam. Một mặt, nhiều doanh nghiệp khó tìm được nhân sự có đủ kỹ năng và trình độ; mặt khác, nhiều lao động sau khi tốt nghiệp lại không tìm được việc làm phù hợp.

Nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng này bao gồm:

  • Hệ thống thông tin thị trường lao động chưa hiệu quả, thiếu kết nối giữa cung và cầu.
  • Chương trình đào tạo chưa sát với nhu cầu thực tế của doanh nghiệp.
  • Thiếu sự phối hợp giữa các bên liên quan (nhà trường, doanh nghiệp, cơ quan quản lý).

Tốc độ già hóa dân số nhanh

Việt Nam đang bước vào giai đoạn dân số già hóa, với tỷ lệ người cao tuổi (trên 60 tuổi) tăng nhanh. Điều này sẽ ảnh hưởng đến cung ứng lao động trong tương lai, đặc biệt là lao động có trình độ cao.

Một số tác động chính của già hóa dân số bao gồm:

  • Giảm tỷ lệ lao động so với dân số phụ thuộc, gây áp lực lên hệ thống an sinh xã hội.
  • Thiếu hụt lao động, đặc biệt là lao động có trình độ, kỹ năng cao.
  • Nhu cầu chăm sóc người cao tuổi tăng cao, đòi hỏi phải có chính sách phù hợp.

Tác động của cuộc Cách mạng công nghiệp 4.0

Cuộc Cách mạng công nghiệp 4.0 với sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ số, tự động hóa, trí tuệ nhân tạo... đang tác động sâu sắc đến thị trường lao động Việt Nam.

Một số thách thức chính bao gồm:

  • Nhu cầu lao động có trình độ, kỹ năng cao tăng nhanh, trong khi nguồn cung chưa đáp ứng kịp.
  • Nhiều công việc truyền thống sẽ bị thay thế bởi công nghệ, gây ra tình trạng thất nghiệp.
  • Cần có sự chuyển đổi nhanh chóng trong giáo dục, đào tạo để đáp ứng yêu cầu mới.

Chất lượng, điều kiện lao động chưa đảm bảo

Một thách thức khác của thị trường lao động Việt Nam là vẫn còn nhiều lao động phải làm việc trong điều kiện không đảm bảo, an toàn, vệ sinh lao động chưa tốt. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe, an toàn của người lao động mà còn cản trở nâng cao năng suất, chất lượng lao động.

Một số nguyên nhân chính bao gồm:

  • Ý thức và trách nhiệm của một số doanh nghiệp về an toàn, vệ sinh lao động chưa cao.
  • Hệ thống pháp luật, cơ chế giám sát, kiểm tra còn nhiều hạn chế.
  • Nguồn lực đầu tư cho cải thiện điều kiện lao động chưa đủ mạnh.

Những chuyển dịch trên thị trường lao động

Thị trường lao động 2021: Khi sức bền thử thách cùng đại dịch

Xu hướng dịch chuyển lao động từ nông nghiệp sang công nghiệp, dịch vụ

Như đã phân tích ở trên, cơ cấu lao động của Việt Nam đang dần chuyển dịch theo hướng giảm tỷ trọng lao động nông nghiệp, tăng tỷ trọng lao động công nghiệp và dịch vụ. Đây là xu hướng tất yếu trong quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước.

Một số diễn biến cụ thể:

  • Tỷ trọng lao động nông nghiệp giảm từ 48,4% năm 2010 xuống 35,9% năm 2019.
  • Tỷ trọng lao động công nghiệp và xây dựng tăng từ 21,3% lên 24,1%.
  • Tỷ trọng lao động dịch vụ tăng từ 30,3% lên 40%.

Xu hướng này cho thấy nền kinh tế Việt Nam đang chuyển dịch theo hướng hiện đại hóa, với vai trò ngày càng quan trọng của các khu vực công nghiệp và dịch vụ.

Tăng nhu cầu lao động chất lượng cao

Cùng với quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế, nhu cầu về lao động chất lượng cao (có trình độ, kỹ năng) ngày càng tăng, đặc biệt ở các lĩnh vực công nghệ, dịch vụ hiện đại.

Một số xu hướng nổi bật:

  • Nhu cầu lao động có trình độ đại học trở lên tăng nhanh, đáp ứng yêu cầu của cuộc Cách mạng công nghiệp 4.0.
  • Các doanh nghiệp ngày càng chú trọng đến kỹ năng mềm, khả năng thích ứng của người lao động.
  • Nhu cầu về lao động có kinh nghiệm, kỹ năng nghề nghiệp cao trong lĩnh vực công nghiệp và dịch vụ tăng mạnh.

Phát triển các hình thức làm việc linh hoạt

Cùng với sự phát triển của công nghệ thông tin và xu hướng toàn cầu hóa, các hình thức làm việc linh hoạt như làm việc tại nhà, làm việc theo hợp đồng ngắn hạn, làm việc bán thời gian... đang ngày càng phổ biến tại Việt Nam.

Một số đặc điểm của xu hướng này:

  • Tạo nhiều cơ hội việc làm linh hoạt, phù hợp với nhu cầu của người lao động.
  • Góp phần giải quyết vấn đề thiếu việc làm, đặc biệt ở khu vực nông thôn.
  • Đòi hỏi người lao động phải có kỹ năng tự quản lý, thích ứng.
  • Đặt ra nhiều thách thức về bảo vệ quyền lợi, an sinh xã hội cho người lao động.

Tăng cường vai trò của khu vực kinh tế tư nhân

Khu vực kinh tế tư nhân ngày càng giữ vai trò quan trọng trong việc tạo ra các cơ hội việc làm mới, đặc biệt là ở những lĩnh vực công nghệ, dịch vụ.

Một số đặc điểm nổi bật:

  • Số lượng doanh nghiệp tư nhân tăng nhanh, trở thành nguồn cung cấp lao động chính.
  • Nhiều doanh nghiệp tư nhân chú trọng đào tạo, nâng cao kỹ năng cho người lao động.
  • Các chính sách ưu đãi, hỗ trợ doanh nghiệp tư nhân góp phần thúc đẩy tạo việc làm.
  • Tuy nhiên, vẫn còn những bất cập về chất lượng, điều kiện làm việc ở một số doanh nghiệp tư nhân.

Di chuyển lao động từ nông thôn ra thành thị

Một xu hướng khác là sự di chuyển của lao động từ khu vực nông thôn ra thành thị, nhằm tìm kiếm việc làm và thu nhập cao hơn.

Một số đặc điểm của xu hướng này:

  • Tỷ lệ lao động nông thôn giảm từ 66,8% năm 2010 xuống 55,8% năm 2019.
  • Lao động di cư từ nông thôn ra thành thị tạo áp lực lớn cho hạ tầng, dịch vụ xã hội ở các đô thị.
  • Yêu cầu cần có chính sách phát triển kinh tế đồng bộ giữa nông thôn và thành thị, để hạn chế tình trạng quá tải ở các đô thị lớn.

Kết luận

Trên đây là một số chuyển dịch và thách thức của thị trường lao động Việt Nam trong bối cảnh Cách mạng công nghiệp 4.0. Việc hiểu rõ những xu hướng, thách thức này sẽ giúp chúng ta có cái nhìn tổng quan về tình hình lao động hiện nay, từ đó đưa ra các giải pháp phù hợp để phát triển bền vững cho ngành lao động của đất nước.

Việt Nam đang trên con đường phát triển và hoàn thiện thị trường lao động của mình. Qua đó, hy vọng rằng nguồn nhân lực Việt Nam sẽ ngày càng được nâng cao về trình độ, kỹ năng, điều kiện làm việc và trở thành một phần quan trọng, đóng góp tích cực vào sự phát triển toàn diện của đất nước.

Mọi thắc mắc quý khách hàng xin vui lòng gửi về số Hotline 1900.868644 hoặc địa chỉ email luathoanhut.vn@gmail.com để được giải đáp. Trân trọng!